Bij het begin beginnen

Om tot een goed nieuw programma te komen is het belangrijk de visietekst opnieuw te bekijken. In groepjes zijn we bij elkaar gekomen om woorden te formuleren waarvan wij vinden dat die bij de visie van Moria horen. Als eerste kregen wij de opdracht om deze woorden voor onszelf op te schrijven, om deze later in de groep te bespreken. Woorden zoals aandacht, eigen kracht, verantwoordelijkheid en bezieling kwamen regelmatig terug. Deze woorden hebben we gecategoriseerd zodat er een ‘collectie’ ontstaan is van woorden die de bouwstenen voor een visietekst vormen. Hiermee is later de visietekst gemaakt.

De stap naar het programma

Om een stap te maken van de visie naar de ontwikkeling van het programma is het belangrijk om je doelen helder te hebben (missie). Het hoofddoel van Moria is het terugdringen van recidive. Dat vormt de basis voor het ontwikkelen van het programma. Wij vinden het belangrijk om onze methode wetenschappelijk te kunnen onderbouwen. Op deze manier kunnen we aantonen dat wat we doen ook werkt. Daarvoor hoeven we het wiel niet opnieuw uit te vinden. Eerder dit jaar heeft een student forensische psychologie onderzoek gedaan naar de methode van Moria. Daaruit is gebleken dat er meer aandacht moet zijn voor bepaalde criminogene en protectieve factoren. De criminogene of risicofactoren blijken soms nog onderbelicht. Het is belangrijk om met de begeleiding die gegeven wordt aan te sluiten bij deze factoren. Er worden in het onderzoek enkele suggesties gegeven voor verschillende methoden. Dit zijn het Risk, Need Responsivity model (RNR) en het Good Lives Model (GLM). Het RNR model richt zich op de criminogene factoren en het GLM model op de protectieve factoren.

Stap voor stap

Ontwikkelen van een nieuw programma is niet iets wat je zomaar tussendoor op papier zet. Een nieuwe methode is ook niet zomaar in te voeren. Er wordt veel nagedacht over de structuur/fasering van het programma en hoe we binnen een bepaalde methodiek onze eigen ‘kleur’ behouden. We beseffen dat we daarvoor de tijd moeten nemen. We denken niet alleen binnen ons eigen team maar delen onze gedachten ook met experts van buitenaf. Er wordt gesproken met de verslavings- en forensische psychiatrische zorg, methodiek deskundigen en Corine de Ruiter (hoogleraar Forensische psychologie Universiteit Maastricht) die de wetenschappelijke stages bij Moria superviseert.

Aan de gang

De aankomende periode zullen we nog volop bezig zijn met de ontwikkeling van het nieuwe programma. Op 1 april 2012 gaan we van start met het nieuwe programma bij Stichting Moria.

Jan Wassink

Interesse

Al vanaf haar zevende jaar heeft de toen nog in Bolivia wonende Jacomina interesse in de criminologie. Ze wilde beter begrijpen hoe de mens in elkaar zit en hoe het komt dat mensen crimineel worden. Toen ze op haar veertiende naar Nederland kwam wist ze al zeker dat ze later psychologie zou gaan studeren. Haar interesses binnen de forensische psychologie liggen bij de diagnostiek en het wetenschappelijk onderzoek.

Praktijkstage

Jacomina is bij Stichting Moria bezig met diagnostiek. Ze neemt hiervoor bij verschillende bewoners interviews en testen af. Er zijn verschillende (hulp)instrumenten om deze tests af te nemen. De informatie van het interview en de testafname geven een duidelijk beeld van de criminogene (risico) en protectieve (kansen) factoren. Met dit beeld kan een advies gegeven worden hoe je als begeleider deze factoren kunt beïnvloeden. Ze heeft dit inmiddels bij vijf bewoners voltooid.

Spannende ervaring

Voor Jacomina is deze stage haar eerste ervaring met de praktijk en het uitvoeren van de instrumenten. Het is voor haar een positieve bevestiging van haar studiekeuze. Praten met de bewoners vond ze wel erg spannend. Sommige bewoners zijn ‘makkelijke praters’ en goed te motiveren voor een testafname, maar een groot gedeelte praat niet makkelijk en heeft zeker geen zin in een testafname. Bewoners zijn vaak bang voor etikettering.

Positieve uitslag

Deze stage heeft veel opgeleverd voor Jacomina. Voorafgaand aan deze stage zag ze zichzelf in de toekomst voornamelijk wetenschappelijk onderzoek doen. Door de ervaring met deze doelgroep is ze ook enthousiast gemaakt voor het praktijkwerk. Jacomina’s stage bij Stichting Moria is eind december afgerond. Ze is nu voor een half jaar naar New York om daar haar onderzoeksstage te gaan doen.

Jan Wassink

Drie ontmoetingen

Een vierdaagse kennismaking geeft de bewoner ruimte voor drie ontmoetingen. Een ontmoeting met Moria, met Nijmegen en (vooral) met zichzelf. Wat betekent het om bij Moria te wonen, wat zijn zo de gewoontes, wie zijn je huisgenoten en begeleiders? Hoe vind je de weg in een nieuwe omgeving? En de ontmoeting met jezelf: waar kom je vandaan, hoe ben je bij Moria gekomen en wat wil je hier bereiken?

Wegwijs

Tijdens de introductieweek worden de nieuwe bewoners bijgestaan door een andere bewoner. Deze is gids en maatje en maakt de nieuweling ‘wegwijs’. Een rondleiding door het huis en een stadwandeling door Nijmegen langs relevante punten zoals supermarkt, huisarts en gemeentelijke instellingen zijn de eerste activiteiten. Na een gesprek met de directeur ontvangen we de nieuwe bewoner op de eerste avond met een welkomstdiner, waarbij alle bewoners en medewerkers aanwezig zijn.

Je doelen kennen

Belangrijk is de ontmoeting van de bewoner met zichzelf. Onderdeel hiervan is het bezoek aan Paulien Steffens, een gedragsdeskundige die mensen begeleidt door de interactie met paarden. Paarden zijn uiterst gevoelige dieren en spiegelen met hun eigen gedrag dat van de bewoner die met ze werkt. Ze geven feitelijk weer wat gebeurt. Zonder oordeel of woorden. Bewoner Dennis heeft zo ervaren dat hij vaak in zijn hoofd met veel dingen bezig is. Er komt dan weinig écht van de grond. Tijdens de sessie met de paarden dacht Dennis aan van alles en nog wat. Hierdoor kon hij niet de duidelijkheid en veiligheid bieden die een paard nodig heeft. Dit had als resultaat dat het paard hem niet wilde volgen. Kort gezegd laat het paard zo zien: als je zelf niet duidelijk hebt waar je staat en waar je heen wilt, zul je niet snel iets bereiken. Voor de jongens is het een ontdekking en een bijzondere ervaring om tot dit besef te komen. De eerste ervaringen met de kennismakingsweek zijn zeer positief. Uit de reacties blijkt dat deze week de ruimte geeft om het traject bij Moria met volledige aandacht te beginnen.

Jan Wassink