Burgercultuur versus Straatcultuur

05 februari 2014

Said Tahri, persoonlijk begeleider bij Moria, heeft zich verdiept in de verschillen tussen de 'burgercultuur' en de 'straatcultuur'. Hij liet zich inspireren door een boek van Hans Kaldenbach. Lees hieronder welke inzichten hij verkreeg en hoe hij deze in de praktijk toepast tijdens zijn werk bij Moria.

Corrigeren: een vak apart

Tussen begrijpen en 'begrip hebben voor' bestaat een groot verschil. Begrijpen is noodzakelijk voor professionaliteit, maar een professional hoeft geen begrip te hebben voor bepaald gedrag, aldus Hans Kaldenbach, auteur van het boek 'Respect! 99 tips voor het omgaan met jongeren in de straatcultuur'. Kaldenbach plaatst het gedrag van jongeren in twee haaks op elkaar staande culturen: de burgercultuur (de maatschappelijke norm) en de straatcultuur (de zogenaamd a-sociale subcultuur). En belangrijk voor ons: ook de aanpak van ongewenst gedrag staat in beide culturen lijnrecht tegenover elkaar. Corrigeren van jongeren uit de straatcultuur blijkt een vak apart. 

Dialoog

Hier bij Moria hebben we meestal te maken met jongeren die Kaldenbach als straatcultuurjongeren zou bestempelen. In onze aanpak gaan we eerst op zoek naar begrijpen. Het is belangrijk onszelf de vraag te stellen: Wat drijft iemand tot bepaald gedrag? Wanneer je je openstelt voor wat iemand drijft tot gedrag dat we -in de burgercultuur- veroordelen, zul je vaak zien dat er een ingang voor dialoog is. Gedurende deze dialoog komen we geregeld tot het inzicht dat de onacceptabele handelingen goed te rechtvaardigen zijn in de belevingswereld van iemand uit de straatcultuur. Vanuit die optiek kunnen we begrijpen, maar we hoeven niet te accepteren.  

Eén op één

Als we het even zwart-wit stellen, vertegenwoordigen de begeleiders bij Moria de burgercultuur en de 'jongens' de straatcultuur. Iemand die van jongs af aan gewend is gecorrigeerd te worden door iemand uit de burgercultuur, heeft waarschijnlijk een flinke weerstand opgebouwd tegen dit soort interventies. De overtuiging dat hij het toch nooit goed kan doen, is diep geworteld. Bij Moria proberen we rekening te houden met die achtergrond. Dat uit zich in onze dagelijkse omgang met de jongens, waarbij we natuurlijk vaak corrigerend moeten optreden. We weten hier bijvoorbeeld allemaal dat het weinig -zo niet het tegengestelde- effect heeft om een van de jongens aan te spreken op gedrag in het bijzijn van anderen. Iemand even apart nemen en dan op een rustige, niet verwijtende manier de boodschap overbrengen, werkt in het algemeen veel beter. Wij zijn er niet op uit om eergevoel en trots te breken. Het is voor deze mensen vaak het belangrijkste wapen én een grote kracht in de strijd om het bestaan. Een correctie in het openbaar staat voor deze jongens gelijk aan niet serieus genomen worden en geen respect hebben voor wie zij zijn. Afgaan ten overstaan van anderen is dodelijk. Een grote mond is op zo'n moment de enige manier om je eer te redden. Hoewel een simpele correctie in onze ogen misschien als extreem kleinerend wordt opgevat, is het voor ons, 'normale burgers', ook herkenbaar om liever één op één (opbouwende) kritiek te ontvangen. Ook wij geven de voorkeur aan feedback onder vier ogen. Terwijl wij een stuk minder te verliezen hebben dan deze jongens: onze eigenwaarde hangt niet af van één opmerking. Wij zijn de gelukkigen die de kans gekregen hebben een breed spectrum aan zelfrespect te ontwikkelen.  

Bruggenbouwer

Jongeren die de straatcultuur als maatstaf hebben meegekregen, kunnen niet zomaar met 'gezond verstand' aangepakt worden. Ons 'gezond verstand' is gebaseerd op onze leefwereld en correspondeert niet met die van hen. En is het niet erg kort door de bocht om de algemeen geldende norm boven die van deze jongeren te plaatsen? Zorgt dit juist niet voor meer afstand in plaats van de zo gewenste aansluiting? Het is mooi dat we ons hier bij Moria, ondanks alle verschillen die bestaan tussen de burger- en straatcultuur, volop kunnen inzetten om als bruggenbouwer voor beide werelden te functioneren. Oordelen doen we niet zo snel, wij geloven in begrijpen als vertrekpunt. En vervolgens in motiverend begeleiden. Dat betekent dat we geregeld verder moeten kijken dan wat wij 'normaal' vinden. Niet alleen het gedrag van de jongens, ook ons eigen gedrag stellen we ter discussie. Inzichten als denken in een straat- en burgercultuur en bijbehorende manier van doen, helpen ons om onze aanpak steeds opnieuw tegen het licht te houden. Zo staat Moria voor groei op vele vlakken.

 

Meer lezen?
Respect! 99 tips voor het omgaan met jongeren in de straatcultuur - Hans Kaldenbach