Verkiezingsdag: terugkeren en weer meestemmen

15 maart 2017

Vandaag kiest Nederland de Tweede Kamer. De lijsttrekkers waren niet van de beeldbuis te slaan de afgelopen weken, dus alle bewoners van Moria zullen wel gaan stemmen. Toch? Nou, nee. Hier is toch wel wat voorbereiding in gaan zitten. Persoonlijk begeleider Jeroen Hoeboer (23) heeft zich er met zijn collega's voor ingezet.

(Tekst: André Stuart)

Je kan wel zeggen dat ik gefascineerd ben door alles wat met politiek te maken heeft. Voordat ik de opleiding voor maatschappelijk werker deed heb ik in Amsterdam een jaar politicologie gestudeerd. Het studentenleven in de grote stad trok me wel. Maar ook wat dat is: macht. Want daar gaat politiek natuurlijk over en daar dachten we dan over na. Wie de macht heeft, wat de uitwerking is van macht, hoe je macht inperkt. Er waren best saaie, technische colleges die me niet zo trokken. Maar echt wel interessant was een college dat simpelweg 'Power' heette. Politiek en macht zijn geen dingen ver weg. Je komt het al tegen in de manier waarop mensen contact maken. Zoals iemand je een hand kan geven. Mensen die macht uit willen stralen pakken je hand van bovenaf beet of ze grijpen je met beide handen vast. Van president Trump is er geloof ik een hele studie van gemaakt: hij combineert alles wat intimiderend over kan komen en trekt mensen heel dicht naar zich toe. Zeg dan nog maar eens nee.

Huis, tuin en keukenpolitiek noem ik dat. Hoe macht tussen mensen werkt, dichtbij, zichtbaar. Dat vind ik interessant. Ja, hoe is het eigenlijk mogelijk dat iemand als Donald Trump in Amerika president is geworden? Wat is er gaande in zo'n land? En kan er bij ons ook zoiets gebeuren? Ik kijk gewoon graag achter en onder de dingen. Wil altijd weten waar gedrag vandaan komt, wat de diepere oorzaken zijn. Dat maakt mijn werk bij Moria zo interessant. Alle gesprekken die ik voer met de jongens hier. Er is veel te leren en te ontdekken. Met de politicologie-studie ben ik toen om verschillende redenen gestopt. Maar ik ga misschien nog een keer zoiets doen. Ik interesseer me ook voor filosofie en psychologie. Ik geloof dat ik eigenlijk best nieuwsgierig ben.

Best wel een aantal van onze bewoners vindt politiek niet zo interessant. Ze denken: het maakt toch niet uit wat ik stem. Maar dat klopt niet! De politiek bemoeit zich elke dag met ons, of we het nu doorhebben of niet. Maar nu is het aan ons. Nu bemoeien wij ons met de politiek. Vandaag beslissen wij.

Je snapt wel dat politiek in mijn gesprekken met de bewoners een dingetje is. Met mijn jongens vul ik stemwijzers in. Wat er dan gebeurt is interessant. In eerste instantie hebben ze soms een extreme mening ("Ik stem blind op de PVV!"). Maar als ze de stemwijzer hebben ingevuld krijg je uitslagen als de Partij voor de Dieren of Groen Links. Hoe kan dat? Je ziet de verbazing op hun gezichten. "Er klopt niks van dat programma!" Maar ik heb dan een binnenpretje. Want ik weet: dit is het begin van een goed gesprek. En zulke gesprekken voeren is een belangrijk deel van mijn werk. En ik heb er echt lol in.

Je hebt het dan over: wat vind je echt belangrijk? En dan komt de nuance. Blijken ze moeite te hebben met buitenlanders, maar niet met allemaal. Alleen met mensen die verkeerde dingen doen. En je vraagt ze dan: maar hoe zit dat dan met jou? Jij hebt toch ook wel wat gedaan om hier te komen, haha? Je ziet zo'n jongen dan wel even nadenken.

Wat me opvalt is dat de zorg voor oude mensen veel jongens echt aan het hart gaat. En dat terwijl ze zelf vaak nog zo jong zijn. Veel bewoners hebben een zwak voor ouderen. Iemand zei een keer: "Stel dat er een portemonnee op de grond ligt in de supermarkt en ik weet dat die van een bejaarde meneer of mevrouw is, dan zou ik hem meteen oprapen en teruggeven. Maar als ik wist dat ie van jou was, Jeroen, haha ..."

Jongens hebben vaak extreme standpunten over straffen. Eigenlijk wel gek, ze vinden nogal eens dat het best strenger mag, dat ze zelf eigenlijk niet streng genoeg gestraft zijn. Een bewoner maakt zich zorgen om het klimaat en de natuur. En de vrijheid van meningsuiting blijkt genuanceerder dan wat ik van tevoren dacht. Laten horen wat je vindt is goed maar je moet natuurlijk wel rekening houden met elkaar.

Een van onze stagiairs, Guido, gaat op verkiezingsdag met een groepje jongens naar de stembus. De afgelopen tijd is hij er mee bezig geweest om jongens te prikkelen om te gaan stemmen. Ik denk dat ongeveer de helft van onze bewoners daadwerkelijk vandaag een vakje rood gaat maken. Dat is best goed, als je bedenkt dat de meesten er niet over dachten om te gaan.

Tot 1986 was het voor gedetineerden niet mogelijk om te stemmen. Maar dat is toen veranderd. Toch kan de rechter iemands actief stemrecht (dat je mag kiezen) en passief stemrecht (dat je verkiesbaar kunt zijn) in bijzondere situaties afnemen. Maar al onze bewoners hebben stemrecht. En dat is maar goed ook. Wij bereiden ze voor op hun terugkeer in de maatschappij. Het is goed dat ze dan meebeslissen over de samenleving die we met elkaar willen zijn. Want onze jongens horen er wel bij. Nu al!

Jeroen Hoeboer